Blog Follow the dog

/Blog /Blog Follow the dog

Blog Follow the dog

Alie Weerman

(Bestuurs)lid Alie Weerman, 16 juni 2020
Bron https://www.astare.nl/blogs/follow-the-dog/

Mensen met een zogenaamde psychische kwetsbaarheid moeten integreren in de buurt of wijk. Het beleid richt zich op doorstromen en participeren. Ik kreeg als onderzoeker opdracht om dat proces te volgen in Flevoland. Ik ging in gesprek, ik wilde weten hoe dat gaat, dat wonen en participeren als je een kwetsbaarheid hebt. Bij een aantal mensen in Dronten was dat gesprek lastig: hun hond leidde mij steeds af. Ze wilden het er steeds over hebben, het beest sprong er letterlijk of figuurlijk tussendoor.

“Gezichten werden zachter, een wereld ging open”

Ik hoorde verhalen over Boris, Johnno, Dieseltje, Bella, Amy of Krummel. Ik kreeg mijn lijstje gespreksonderwerpen niet afgewerkt: ik wilde weten hoe het met de mensen ging en de sociale participatie – ik ben tenslotte geen dieronderzoeker – maar sommigen bleven maar over die hond van hen praten. Zo schiet het natuurlijk niet op dacht ik. Een afspraak werd notabene afgezegd omdat de hond ziek was ‘en dan gaat het met mij ook slecht’. Een ander kon niet afspreken in het centrum want ‘daar staan bordjes verboden voor honden, en zonder mijn hond kom ik niet.’ Op een gegeven ogenblik vergezelde ervaringsdeskundig co-onderzoeker Roos mij tijdens mijn veldonderzoek. Samen met haar hond Rollo, een officiële hulphond. Rollo kan altijd mee, hij heeft daar het recht toe omdat hij een erkende en gecertificeerde hulphond is. Daar zijn internationale afspraken over. Rollo is een erkend therapeutisch dier met een dure training. Hulphonden en dieren als vorm van therapie zijn enorm in opmars. In dagblad Trouw van 13 juni stond hierover een artikel, waarin hoogleraar antro-zoölogie, Marie José Enders vertelt dat je om honden als therapeutisch dier in te zetten, er een degelijke opleiding met liefst een BIG-registratie nodig is. Therapeutische dieren vragen training van dier en begeleider. De honden van de mensen die wij in Dronten en daarbuiten spraken, hadden dat allemaal niet: ze waren niet gecertificeerd als hulphond en de hulpverleners van de mensen hadden geen opleiding op het gebied van de antrozoölogie of diertherapie. Het waren gewone mensen met een kwetsbaarheid en gewone honden, misschien ook met een kwetsbaarheid plus een heleboel andere kenmerken. Wat moest ik met die honden? Het zijn geen erkende therapeutische honden. Dus niet van belang voor mijn onderzoek naar integratie van de ggz in de wijk? Ik kon niet meer om de dieren heen zonder om de mensen heen te gaan. Een bewoner uit een beschermde woonvorm vertelde ‘Ik wil hier blijven wonen want hier is veel groen, en dat hebben mijn hond en ik nodig.’ Ik vroeg of ik een foto mocht maken van zijn hond. Met hem erbij. En dat mocht, het gesprek kwam beter op gang toen de hond voorop werd gesteld.

“Als honden ergens goed kunnen leven, kunnen hun baasjes dat ook.”

Na enige tijd volgde ik de honden samen met hun baasjes. Gezichten werden zachter, een wereld ging open: ‘Ja, ik heb ook nog een hondje – Dieseltje – .en dat is voor mij een soort kindje’. Wie er voor wie zorgt bleek nogal door elkaar te lopen. Sommigen maken zich drukker om participatieruimte voor hun hond dan voor henzelf: ‘Er moeten hier veel meer hondenspeelplaatsen komen’. In een gesprek met beleidsmedewerker Anny in Dronten werd duidelijk dat participeren van honden ook het participeren van de mensen verbetert: het hondenverbod wordt daar opnieuw bekeken. In gesprekken over de hond vernam ik dat deze zingeving meebrengt: Je moet hem opvoeden, je moet erop uit, je bent nodig. ‘Het is mij gelukt Boris op te voeden, terwijl hij echt gedragsproblemen had’. En ‘ik ben liever dakloos met mijn hond, dan dat ik ergens kan wonen zonder mijn hond!’. En ‘toen mijn hond doodging kon ik maanden niet functioneren’. De hond vermindert stress, geeft huidcontact en troost. En dat hoeft niet therapeutisch geduid te worden. Het is gewoon leven met een dier dat bij je hoort. In een beangstigende of bedreigende wereld is de hond een constante betrouwbare factor. De hond houdt je in de werkelijkheid, het verzacht de vrees voor mensen. De hond maakt je wereld groter. Als de dieren kunnen participeren in de wereld, participeren de mensen ook. En dat hoeft niet allemaal therapeutisch met een BIG-registratie georganiseerd te worden. Er is naast de erkende therapeutische dieren, ruimte nodig voor het zo gewoon en normaal mogelijk meedoen van honden, ook in de ggz.

Er is liefde. Je hond moet wat mij betreft mee kunnen naar de kliniek, de beschermde woonvorm, het buurthuis. Niet als vorm van therapie, maar omdat hij bij je hoort. Omgaan met je hond vraagt verantwoordelijkheid en afstemming. Je leert van je hond. Als honden ergens goed kunnen leven, kunnen hun baasjes dat ook. De mate van cliëntgericht werken, kunnen we wellicht afmeten aan de mate waarin het dierenwelzijn van hun huisdier is geregeld en mens-en-dier niet gescheiden hoeven worden. Geen hond wil immers in de separeer!

Fotograaf Jan Hulleman maakte portretten van honden en mensen uit Dronten. De portretten zijn van 20 juni tot 1 september te bewonderen bij Astare Zwolle (Sassenstraat 16). Openingstijden: maandag t/m vrijdag en 9 uur tot 17 uur.