In gesprek met de bestuurder. Aflevering 1 Jan Alblas: “Het begint met visie”.

/In geprek met... /In gesprek met de bestuurder. Aflevering 1 Jan Alblas: “Het begint met visie”.

In gesprek met de bestuurder. Aflevering 1 Jan Alblas: “Het begint met visie”.

Lenneke Elfers-Quak interviewt bestuurders in de zorg over hun visie op en ervaring met  ervaringsdeskundigheid. 

Jan Alblas is bestuurslid bij de RIBW Alliantie, directeur bij Pameijer en een van de initiatiefnemers van Howie the Harp Nederland.

Wat zie jij als jouw rol als bestuurder met betrekking tot ervaringsdeskundigheid?

Ik vind dat je als bestuurder een visie moet hebben op ervaringsdeskundigheid en dat je je dient te verdiepen in het onderwerp. Dat kan onder andere door permanent het gesprek aan te gaan met de direct betrokkenen. Vervolgens zet je die visie om in beleid, peil je regelmatig of de visie nog klopt en volg je de landelijke en internationale ontwikkelingen.

Als bestuurder creeër je ruimte. Je hebt een voorbeeldfunctie. Als de visie is dat de inzet van ervaringsdeskundigen de kwaliteit van zorg verbetert, omdat ervaringsdeskundigen op grond van hun specifieke deskundigheid andere ondersteuning kunnen bieden aan clienten, draag je dat zelf uit.

Als een organisatie reorganiseert, vind je dan dat ervaringsdeskundigen gelijkgesteld moeten worden aan andere medewerkers?

Nee, ik zou ervaringsdeskundigen niet meenemen in het reorganisatie plan. Ervaringsdeskundigheid is nog te veel in ontwikkeling en de inzet is in omvang te klein. Je loopt dan het risico dat je voor de voortgang te veel afpakt. Als het aantal ervaringsdeskundigen in de organisatie klein is, dan bestaat het risico dat zij de kleur gaan aannemen van het team waar ze werken. Ze komen dan in een rol en manier van werken terecht, die ze niet trekken. Dan gaat het mis. Er is dus echt nog een zekere bescherming nodig.

Wat zou je op gebied van de inzet van ervaringsdeskundigen anders willen zien?

Een nog groter podium in Nederland, hoewel het nu wel begint te komen. Het bundelen van krachten, waar de Vereniging van Ervaringsdeskundigen (VvEd) en de RIBW Alliantie op dit moment op in zetten, is belangrijk. Ervaringsdeskundigen moeten zich verbonden weten en samen kunnen komen.

Ik vind het de taak van bestuurders van organisaties dit meer te ondersteunen en te facilitairen door hiervoor veel meer ruimte te creëren. Zij dienen ook meer het debat met ervaringsdeskundigen te gaan voeren en met elkaar hierover. Er zijn nu nog te veel verschillen in beleid over het faciliteren van ervaringsdeskundigen

Kun je een voorbeeld geven van een verschil in beleid tussen bestuurders?

Een fundamenteel verschil is bijvoorbeeld de vraag: hoe positioneer je een ervaringsdeskundige in de organisatie die tevens woonbegeleider is? Welke competenties staan dan voorop: die van de woonbegeleider of die van de ervaringsdeskundige? Dit is een vraag waar veel bestuurders echt nog heel verschillend over denken.

Het begint met de visie. Vanuit visie dient vervolgens beleid te komen om de inzet van ervaringsdeskundigheid in te passen in de organisatie. De vraag moet ook gesteld worden aan managers en teams. Hoe kunnen zij bijdragen aan de inzet van ervaringsdeskundigheid?

Ik vind het ook van groot belang dat er op sleutelposities en in de top van de organisatie meer mensen met ervaringsdeskundigheid komen.

Heb je een advies voor de VvEd?

Het is een overkoepelend orgaan. Er zijn heel veel initiatieven. Ik hoop dat het lukt om meer ervaringsdeskundigen met elkaar te verbinden. Hoe groter het geheel, hoe groter de impact binnen het veld van de GGZ en het sociale domein zal zijn. Probeer te voorkomen dat er allemaal aparte strominkjes ontstaan. Zorg dat je goede gesprekspartner bent met de koepels en de ministeries. Doe mee op landelijk niveau. Verzorg ook een voorlichtingsfunctie naar het veld met campagnes ter ondersteuning. Teams en managers hebben hier zeker behoefte aan.

En verder is mijn advies om de VvEd helder te positioneren. Wees helder over de doelen en wat de VvEd wil. Zorg dat iedereen snapt waar de VvEd voor staat.

Wat zou je adviseren aan een gemeente, als het gaat om de inzet van ervaringsdeskundigen?

Doe eerst kennis op over ervaringsdeskundigheid en ontwikkel daarna een visie. Binnen veel gemeenten is er echt nog een gebrek aan kennis. Zij moeten de tijd nemen om na te denken over ervaringsdeskundigheid, of zij bereid zijn ruimte te creëren om ervaringsdeskundigen in positie te brengen in het WMO domein en wijkteams, Er zijn veel plekken waar ervaringsdeskundigen heel goed ingezet kunnen worden. Gemeenten moeten de dialoog zoeken met ervaringsdeskundigen, en de verschillen leren zien met andere beroepsgroepen. Ze moeten niet boven ervaringsdeskundigen gaan staan. Dan is de kans het grootst dat gemeenten geinspireerd raken en zien hoe zij ervaringsdeskundigen effectief kunnen inzetten.

Ik heb er heel veel tijd in geïnvesteerd bij Pameijer en heb er veel kennis over opgedaan bij Howie the Harp in New York. Waar ik vooral luisterde naar mensen die daar in de klas zaten. Geleerd dat je uit dient te gaan van talenten van mensen. In de vele gesprekken die ik voerde en verhalen die ik beluisterde heb ik een grenzeloze bewondering gekregen voor ervaringsdeskundigen. Ik zie zoveel veerkracht en energie geleverd worden ter verbetering van de dienstverlening. Als je dat niet ziet en voelt, gebeurt er niets. Het begint als je durft af te dalen en nederig te worden. Wij hebben vaak grote ego’s en er spelen allerlei belangen. Verdiep je in de mensen die voor je werken en vraag je serieus af wat je kunt bijdragen om hen op maat te kunnen ondersteunen.

Wil je verder nog iets kwijt, Jan?

Ik ben blij met de VvEd. De vereniging is de krachten nog aan het bundelen. Maar het ondersteunend platform is er. Ik hoop dat op deze wijze de invloed groeit richting ministeries, de RIBW Alliantie en noem het verder maar op.