Overleven

/Blog /Overleven

Overleven

Drie jaar geleden las ik het boek De keuze van Edith Eger. Ik was er ondersteboven van. Zij gaf woorden aan hoe gevoelens die in je binnenwereld blijven, je gevangen houden. Haar boek neemt je mee in een wereld die je ergens al wel kent door verhalen van anderen, die van jezelf en tegelijkertijd brengt het boek je een nieuw, dieper perspectief van wat veerkracht is. Zo werkte het lezen voor mij, geraakt door haar dapperheid, wijsheid en levenskracht. Jarenlang had Edith Eger zelf nooit over haar verleden gesproken. Ze overleefde Auschwitz met alle verschrikkingen die daarbij horen. Zelfs haar kinderen kenden heel lang haar verleden niet. In haar boek schrijft ze over eigen aangrijpende ervaringen en over die van haar patiënten. Hoe ze de weg is gegaan om als gids, therapeut ook haar eigen verhaal te doorgronden en te doorleven. In een eigen timing en op eigen voorwaarden is haar weg mede in gang gezet door haar studie Psychologie die ze op haar 48e begon en door het lezen van het boek De zin van het bestaan van Vicotor Frankl. Van hem leert ze dat het je menselijke vrijheid is om te kiezen welke houding je wilt aannemen en verantwoording te nemen in het omgaan met je levensproblemen. De zin van het leven vind je in levenstaken, die voor mensen in verschillende levensfasen en omstandigheden verschillend kunnen zijn. Edith Eger vindt haar taak in gids, therapeut zijn.  Ze behandelt mensen met een posttraumatisch stresssyndroom. Toch bleek voor haar ook een bezoek aan Auschwitz nodig om haar ervaringen in de ogen te kijken, zoals ze zelf zegt ‘het was een ontzagwekkende herontdekking, het was de schaduw waar Jung over spreekt: als je in staat bent om het donker in te gaan, zul je mogelijkheden ontdekken die je nog niet eerder hebt benut.’ In haar werk deelt ze haar ervaringen hoe het is om je te bevrijden en geen gevangene meer te zijn in je eigen gedachtewereld. Door diepgaand te reflecteren ontwikkelde ze persoonlijke en waardevolle ervaringskennis. Desmond Tutu noemt haar boek ‘een geschenk aan de mensheid. Het is een geschenk omdat het lezen van haar verhaal je voorgoed kan veranderen’.

In Nederland is ze bekend geworden door haar boek maar ook door de dansvoorstelling De dans ontsprongen die in Carre Amsterdam 4 mei 2019 plaatsvond en geïnspireerd is op haar leven. Er zijn mooie interviews van haar te vinden op internet. En onlangs kwam haar nieuwe boek uit, Het geschenk. Een boek met 12 levenslessen en elke les eindigt met een aantal sleutels. Haar lessen gaan onder andere over pijn niet meer wegduwen omdat deze dan erger wordt. Over je niet meer laten definiëren door anderen. Zelf maakte ze zich op haar 91e nog zorgen over indruk maken in het programma van Oprah Winfrey. Ja zegt ze, ‘ik ben nog steeds niet uitgeleerd dat ik dat nog steeds wil’. Voor het vak ervaringsdeskundigheid zijn dat aansprekende gedachtes. Doordat haar boek uitkwam is ze nu op haar 93e opnieuw geïnterviewd door Jacobine Geel, voorzitter van de Nederlandse ggz en betrokken bij ervaringsdeskundigheid (onder andere vanuit haar rol als stuurgroeplid ‘KvE’).

In het interview spreekt Edith Eger over haar leven en werk. Over slachtoffer en overlever zijn, het ontdekken van je innerlijke kracht, ook als je onderworpen bent aan omstandigheden die pijnlijk en ongemakkelijk zijn. Jacobine spreekt ook met drie mensen die geïnspireerd zijn door Edith Eger.  Met Mardjan Seighali, die vanwege haar politiek activisme in de gevangenis in Iran belandde, met journalist Fokke Obbema die in 2017 een hartstilstand kreeg en met ‘rebalancer’ Lisette Thooft over hoe je weer balans vindt na een heftige gebeurtenis.

Marjo Boer

(bestuurs)lid VvEd