Nieuws en informatie van Vereniging van Ervaringsdeskundigen | Nummer 19 | 1 december 2021

In deze nieuwsbrief:
Nieuws vanuit het bestuur
Een update van het KvE
Ervaringsdeskundigheid ontwikkelt(d)
Actualisatie Beroepscompetentieprofiel
Intervisie
Activiteiten en evenementen
_____________________________________________________________________________________________

Nieuws vanuit het bestuur

Beste leden,

De laatste maand van het jaar is aangebroken. Voor mij en ik denk voor veel mensen een tijd om terug te kijken en stil te staan bij de afgelopen periode. De VvEd heeft veel bereikt. Dat bleek ook uit de evaluatie van het jaarplan 2021 tijdens de algemene ledenvergadering in november. Maar we zijn er nog niet en misschien zijn we er wel nooit.

Hoe ouder ik wordt hoe meer ik er van overtuigd raak dat het niet gaat om de eindbestemming of de finish. Het gaat om de weg er naar toe en het gezelschap waarmee je bent. Mijn gezelschap, het bestuur van de VvEd is goed gezelschap. Slimme, betrokken mensen die met hart en ziel werken om de inzet van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid verder te professionaliseren.

Amna Hadji, Remco van Werven, Leonieke Bijvoet, Marcel Niezen, Bonnie Geus en Paul Hendriks dank jullie wel!

Daantje Daniëls,
Voorzitter, Vereniging van Ervaringsdeskundigen.

Update Project ‘ Ontwikkeling Kwaliteitssysteem voor Ervaringsdeskundigen’ (KvE)

Tijdens de ALV is een update gegeven van de stand van zaken van het KvE project. Op verzoek sturen we de flyer van het KvE nog een keer rond want nu komen we immers in de spannende fase van het testen van de producten.
Net als tijdens de ALV speelt de vraag of ervaringsdeskundige een beroep is of een vak dat ook als tweede beroep of competentie ingezet wordt. Via Wikipedia is de volgende tekst te vinden: Een beroep of vak, ook wel aangeduid als stiel, metier (van het Franse ‘métier’) of professie, is een samenhangend geheel van arbeidstaken die voor de uitvoering een bepaalde vakkennis en -kunde vereisen, en dat losstaand van de individuele beroepsbeoefenaar kan voortbestaan en voor de maatschappij herkenbaar is. Manon Ruijters hoogleraar leren, ontwikkelen en gedragsverandering bij de VU zegt het zo: Het wordt steeds belangrijk om te weten waar je als professional voor staat, wat je basis is, wat onvervreemdbaar van jou is en wat je jouw kleur geeft. We noemen dit je professionele identiteit. Professionele identiteit gaat over de verhouding tot jezelf en tot anderen; de verhouding ten opzichte van wat persoonlijk en wat vakmatig is. Voor deelproject vier laten we ons inspireren door haar gedachtegoed over de professionele identiteit.

Vanuit Deelproject een worden door Windesheim half december de vragenlijsten voor ervaringsdeskundigen verstuurd naar leden van de VvEd. Het is mogelijk dat je deze vragenlijst ook via je werk nog een keer ontvangt. De vraag is om de vragenlijst één keer in te vullen. Anders krijgen we geen goed beeld, de inzet is juist om een mooi inhoudelijk overzicht van het werk van ervaringsdeskundigen te krijgen.

De kwaliteitsstandaard van deelproject twee is nu in de commentaarronde. 1 december wordt alle commentaar verzameld en verwerkt, in januari komt de werkgroep voor het laatst bij elkaar. Er is veel animo om mee te doen met de praktijktest, daar doen ook twee jeugdinstellingen aan mee. Er waren zoveel organisaties dat niet iedereen mee kon doen vanwege het belang van diversiteit.

Bij deelproject drie zijn de leerplannen ontwikkeld op hoofdlijnen, deze hoofdlijnen helpen opleidingen om hun curricula te ontwikkelen. De leerplannen beschrijven de leeruitkomsten op opleidingsniveau. Er is vanuit de drie kerntaken van het BCP-E een schets toegevoegd van de taken en rollen van al die verschillende niveaus in de praktijk. Het toetsingskader beschrijft begrippenkader en de kernthema’s van het vak waar opleidingen aandacht aan dienen te besteden. Dat geeft opleidingen een vrije ruimte om die thema’s op eigen wijze te behandelen. Opleidingen moeten wel verantwoorden dat ze dat doen. Hoe die verantwoording gestalte gaat krijgen moet nog ingevuld worden.

In deelproject vier zijn een concept beroepscode en een concept regeling toegang tot het beroepsregister ontwikkeld die in diverse geledingen besproken wordt en van feedback voorzien. De input voor de concepten is geleverd door de werkgroep van DP 4, het registerplein, 60 interviews met senior ervaringsdeskundigen en een aantal managers. Verder zijn voor de beroepscode beroepscodes van collega professionals bekeken.

Ten behoeve van het professioneel statuut is een advies in de maak voor een gezamenlijke kennisbank/kennisplein. Hierin zijn de VvEd, URC, KvE, Movisie en de Vliegende Brigade betrokken, de laatste gesteund door Mind, Valente en Como.

Ervaringsdeskundigheid ontwikkelt(d)

Ervaringsdeskundig werk is oorspronkelijk vooral in de praktijk door kritische mensen met eigen ervaringen ontwikkeld. De scholingstrajecten volgden deze beweging van kritische geesten en mede hierdoor groeide ervaringsdeskundigheid als vak. Van meet af aan is eigen zeggenschap en regie voeren belangrijk. Met emancipatie en methodische zelfhulp als pijlers voor het vak. De groei van het vak wordt doorgezet in de ontwikkeling van een kwaliteitssysteem het KvE project waarbij ervaringsdeskundigen via de VvEd meesturen om het vak recht te doen.

Een van de activiteiten die we daarbij ondernemen is het inrichten van een beroepsregister voor diegenen die zich willen registreren. Om die reden is een werkgroep beroepsregister en beroepscode geïnstalleerd en zijn 60 mensen in het land geïnterviewd over hun ideeën omtrent een beroepsregister. Alle geïnterviewden zijn in de grote lijn vóór een beroepsregister, onder bepaalde condities. Een van de vragen die we stelden was of de geïnterviewden hun eigen werk wilden omschrijven. En welke denkbeelden en opvattingen hen inspireren. Dat levert een mooi veelkleurig beeld op met eigen accenten en overeenkomsten. Zo zei een van de geïnterviewden over het werk; het begint met ondersteunend zijn, niet te doelgericht. Eigen regie is heel belangrijk. Ik noem mensen ook geen cliënt of patiënt, gebruik dus andere taal en vraag; wat is er aan de hand en wat is er gebeurd in je leven. Ik tik een psychiater ook wel eens op de schouder, zoek naar andere dingen met mensen zoals samen wandelen, maatwerk bieden, flexibel zijn…. Zelf spreek ik de taal van psychose, heb mijn intuïtie geschoold. Het gaat om een brede levenservaring inzetten. Dat kan ook heel praktisch zijn zoals iemand te helpen met mails. Ervaringsdeskundigen gebruiken taal waarin mensen zelf hun wereld ervaren. Ook als die taal psychotisch geduid wordt. Bejegening is heel belangrijk, attitude hebben en begripvol banaderen. Ook een kritische rol hebben in andere manieren van het werk organiseren.

En een andere geïnterviewde zegt over het werk: ik heb een dubbelrol, en het ligt aan cliënten in welke rol ik kom, dus gevarieerd. Ik ben casemanager en ervaringsdeskundige, en ondersteun iemand bij meer welzijn voelen in je leven. Voor mij werkt bv. de Yucel methode heel goed en ik merk dat niet iedereen iets kan met het woord herstel. Zelf ben ik eigenlijk altijd bezig met eigen regie, en wil dat ook natuurlijk inzetten met zinnetjes als; hoe kan je zelf sturen? Ik werk procesgericht; neem de tijd voor wat ik doe met cliënten. Het proces zelf faciliteert prikkeling van eigen regie. Collega’s zien me en als professional en als ervaringsdeskundige.

Toen ik, Marjo, startte in 1998 als supervisor en docent bij de GOAL opleiding was mijn overtuiging dat mijn ontregelende levenservaringen er voor mijn werk niet per se toe deden, het ging immers om de ervaringsdeskundigen in opleiding. En later vroeg ik me af of mijn ervaringen wel ingrijpend genoeg waren? Die vraag leeft bij meer mensen; zijn mijn ervaringen wel ingrijpend genoeg en zitten anderen die nu te kampen hebben met vergelijkbare ervaringen wel te wachten op mijn support? Mijn coming-out was met studenten in 2011, zij vroegen mij naar mijn ervaringen. Die les en de erkenning van studenten vormden een keerpunt voor mij als docent. Mijn beroepsidentiteit als docent en supervisor ging ik ‘met ervaringsdeskundigheid’ aanvullen. Behalve mijn ervaringen delen vond ik trouwens wel dat ik aan de slag moest gaan en mijn eigen ervaringen ontwikkelen tot ervaringskennis.

Tijdens mijn, Daantje, werkzame leven als jongerenwerkster en later cognitieve gedragstherapeut/verslavingsbehandelaar hadden cliënten meestal snel in de gaten dat ook ik, net als zijzelf ervaring had op het gebied van ontwrichting, verslaving en herstel. Ik deed hier, als zij daar naar vroegen ook niet geheimzinnig over. Dat was voor mij anders in contact met mijn collega’s. Met hen deelde ik niet dat ik ervaringskennis had. Ik schaamde me en dacht dat ik dan niet meer voor vol aangezien zou worden als therapeut en later als manager zorg. Dit veranderde rigoureus toen ik besloot om deel te gaan nemen aan de interne leergang ervaringsdeskundigheid die IrisZorg organiseerde om mensen de kans te geven ervaringskennis om te zetten naar ervaringsdeskundigheid. Ik voelde me bevrijd en kreeg veel positieve reacties. De integratie van mijn drie bronnen van kennis (wetenschap, professioneel en ervaringskennis) maakte dat de resultaten en mijn werkplezier groter werden. Ik heb aan den lijve ondervonden dat de combinatie van de drie bronnen van kennis ongelofelijk krachtig is.

Terugkomend op eigen regie voeren blijkt uit de interviews en uit onze ervaringskennis dat we als vak sterk hechten aan het faciliteren van een vrije ruimte waarin iemand de eigen weg en regisseur vindt in een wederkerig contact. We bieden ondersteuning bij het eigen proces van mensen voortkomend uit ervaringskennis. Voelen hoe broodnodig het is dat je zelf kunt gaan sturen in je eigen leven en daar solidariteit in wil ervaren, het hart van ons werk. Er niet alleen voor staan en toch je kompas vinden.

Nu achteraf realiseer ik, Marjo, dat ik eerder mijn ervaringskennis inzette zonder het zo bewust te zijn. Over hoe je een uitvaart van een geliefde op eigen wijze kan vormgeven en later hoe je studenten kan ondersteunen die kampen met psychische problemen. Bij beide ingrijpende levenservaringen speelde eigen regie ervaren een grote rol.
Ik, Daantje, heb het me altijd gerealiseerd dat ik mijn ervaringskennis inzette in mijn werk. In het contact maken met al die boze en eenzame jongeren, want oh wat herkende ik mezelf in hen. Later binnen de verslavingszorg bij het opstellen van terugval preventie plannen en het meevoelen in angst en pijnlijke herinneringen. Maar ook in mijn soms ‘harde’ opstelling inzake het leren verdragen van trek in middelen en doorzetten ook als er veel puin te ruimen is. Bij verslaving kun je je niet permitteren om op te geven. Dat is (soms) een zaak van leven of dood.

Daantje als voorzitter van de VvEd en manager zorg met ervaringsdeskundigheid bij Iriszorg en Marjo als projectleider van het KvE geven op 7 december een presentatie over ‘het ervaringsdeskundig werk dat ontwikkelt(d)’ bij het congres Zorg en Welzijn. We zullen de nadruk leggen op ervaringskennis als krachtbron met het belang van vrije ruimte om je zelfsturing te (her)vinden. Voor ‘cliënten’ is die vrije ruimte nodig om zelf sturing te vinden. Voor de ervaringsdeskundige een manier om het vak op een inhoudelijk goede manier uit te oefenen. Een beroepsregister en een beroepscode die geen vrije ruimte geeft past niet bij de uitgangspunten van ervaringsdeskundigheid. Daarom zal het begrip vrije ruimte terugkomen tijdens onze presentatie op 7 december waarbij we ook stilstaan bij het risico om te zeer ingebed te raken in een niet passende systeemwereld. Dat we daar die vrije ruimte dus heel hard voor nodig hebben, om dat te voorkomen.

Marjo Boer en Daantje Daniëls

Ontwikkeling en actualisatie van het Beroepscompetentieprofiel Ervaringsdeskundigheid (BCP-E)

Het huidige beroepscompetentieprofiel ervaringsdeskundigheid dateert van 2013. Ofschoon het dus pas acht jaar oud is, blijken de ontwikkelingen in ervaringsdeskundigheid als beroep zo snel te gaan dat een herziening noodzakelijk is gebleken. ZonMW heeft daarom de Vereniging van Ervaringsdeskundigen (VvEd) de opdracht verstrekt om deze actualisering tezamen met Kenniscentrum Phrenos, Movisie en Trimbos-Instituut uit te gaan voeren. De VvEd voert de leiding over dit project. De projectgroep wordt gevormd door Dienke Boertien, Sonja Liefhebber, Nicole van Erp en Arjan van den Berg. Het project loopt van 1 december 2021 tot uiterlijk 1 oktober 2022.

Het doel van dit project is om te komen tot een beroepscompetentieprofiel dat ervaringsdeskundigheid in een grote diversiteit aan domeinen beschrijft. Tot nu toe werd ervaringsdeskundigheid vaak beschreven vanuit het perspectief van de GGZ en Verslavingszorg. Inmiddels zijn ervaringsdeskundigen ook werkzaam in het sociaal domein, vluchtelingenwerk, armoede en sociale uitsluiting, relationeel geweld, somatische zorg enz. enz. Om het werk en de rollen in deze diversiteit beter recht te doen zal het nieuwe BCP-E minder gedetailleerd worden en daarmee breder toepasbaar. Ook zal het nieuwe BCP-E meer opleidings- en functieniveaus beschrijven en daarmee trachten ook meer verticale diepte te bereiken.

De komende weken zullen vooral in het teken staan van het maken van een projectplan met tijdspad. Gezien het grote aantal belanghebbenden, uit de diverse domeinen, bij dit project zullen we trachten de betrokkenheid van ervaringsdeskundigen en andere stakeholders zo doelmatig als mogelijk te organiseren. De projectgroep zal daarover tussentijds berichten via de VvEd en haar leden ook om feedback vragen. In ons plan gaan we dus ook nadrukkelijk bedenken op welke manier we ervaringsdeskundigen bij het ontwerp van het nieuwe BCP-E kunnen betrekken.
Al met al een heel spannende opdracht die met weinig middelen en in korte tijd moet worden afgerond. Wij hopen dat we met dit nieuwe BCP-E de beroepsgroep in de meest brede zin weer een grote stap voorwaarts kan brengen.

Arjan van den Berg (aj.vandenberg@zadkine.nl)
Intervisie

De vereniging wil graag faciliteren dat leden toegang hebben tot intervisiebijeenkomsten. Sommigen van jullie hebben dit een paar keer per jaar bij een werkgever en sommigen hebben geen werkgever, we hebben echter allemaal te maken met situaties waar we met onze peers over willen sparren en intervisie is daarvoor een uitstekend middel.
We roepen hierbij leden op om aan te geven of ze behoefte hebben aan intervisie, of ze een rol kunnen spelen bij het organiseren van bijeenkomsten in hun eigen regio en om aan te geven of de vereniging iets kan betekenen in het ruchtbaarheid geven aan nieuwe initiatieven.
Leden die intervisiebijeenkomsten organiseren en /of leiden kunnen een paar keer per jaar online met elkaar intervisie hebben onder begeleiding van Dini Glas en ondergetekende. De eerstvolgende bijeenkomst daarvan is op 1 maart 2022.

Namens het bestuur,
Paul Hendriks (p.hendriks@ggz-delfland.nl)

Activiteiten en evenementen

10 en 11 december: Suikerspinsels bitterzoet vermaak
Niets is wat het lijkt.
Is wat je ziet ook wat er werkelijk speelt? Of speelt er wat anders?
Stap in de rollercoaster van ‘Suikerspinsels’. In deze voorstelling gaan we op zoek naar de grens tussen gek en normaal. Wie bepaalt die grens? Bestaat die grens eigenlijk wel? Wat is normaal? Wanneer is het gek?
Als mens hebben we één ding gemeen. De behoefte aan contact. Wat als dat niet lukt? Waar ga je naar toe? Waar kom je terecht als je het niet meer weet? Als je wacht…op een arm, een oor, een glimlach, een eenhoorn.
Dwaal met ons mee over deze kermis vol vermaak en vertier. Een plek waar niemand alleen lijkt te zijn.
Eén ding is zeker. Iedereen komt aan de beurt. Als je maar lang genoeg wacht…

Speeldata enzo Data: 10 en 11 december 2021 Aanvangstijd: 20:00 uur Nabespreking: 21:00 uur
Entree: € 8,50
Locatie: Huis van Puck, Kazerneplein 6-2, Arnhem
Reserveren: reserveringen@defirmazorgbehang.nl
Leeftijdsadvies: vanaf 14 jaar
Contactpersoon: Eva van den Boom, info@defirmazorgbehang.nl

10 januari 2022: Webinar Beyond dis-ease and disorder
– over de lange termijn gevolgen van ingrijpende gebeurtenissen in de kindertijd.
Tijd: 19.30 -21.00 uur
Door: Anne Marsman
Gratis en exclusief voor leden van de VvEd
Meer informatie volgt. Opgeven kan door mail te sturen naar info@vved.org o.v.v. “webinar 10 januari”

5 april 2022: Dag van de ervaringsdeskundige!
Save the date, later meer informatie…