Portret deel 2: VvEd lid en oud voorzitter Lenneke: “Ben JIJ ervaringsdeskundige? Ik dacht…”

/Bericht van de leden... /Portret deel 2: VvEd lid en oud voorzitter Lenneke: “Ben JIJ ervaringsdeskundige? Ik dacht…”

Portret deel 2: VvEd lid en oud voorzitter Lenneke: “Ben JIJ ervaringsdeskundige? Ik dacht…”

De VvEd doet weer een ronde praktijkbezoeken, nu met ervaringsdeskundigen die bij elkaar in de keuken kijken en daar zelf verslag van doen. Wat leren onze leden van elkaar? Waardoor worden ze geraakt? Wat inspireert hen?

 

Een portret van Lenneke Elfers: Deel 2

door Anne van Winkelhof en Nicoline Telgenkamp

 

De ervaringsdeskundigen Anne en Nicoline praten met Lenneke Elfers over het vak ervaringsdeskundigheid en ‘de ervaringsdeskundige’. De discussie over het woord ‘ervaringsdeskundige’ vindt Lenneke niet heel interessant. “Ik weet dat een aantal mensen het willen vervangen door ‘ervaringswerker’. Ik vind het prima, het zal mij eigenlijk worst zijn. Het gaat mij vooral om wat je doet. Het is wel belangrijk dat je ervaringsdeskundigheid blijft benoemen. Soms valt het woord weg, bijvoorbeeld bij ‘trainer’ in plaats van ‘ervaringsdeskundig trainer’. Voor de broodnodige bekendheid zeg ik: blijf het benoemen! Het is nog geruime tijd nodig.”

Wat betekent ‘inzetten van ervaringskennis’ eigenlijk? “Het houdt in dat je omgaat met mensen, zoals je zelf ook graag zou willen dat mensen met je omgaan. Doe nooit met een ander wat je zelf ook vervelend had gevonden. Wees eerlijk, zeg geen dingen die je niet meent. Ga vooral gelijkwaardig met elkaar om. Ik ben een van de velen wiens herstel als cliënt te vaak is belemmerd door hulpverleners. Zeker ook door dat akelige hardnekkige stigma. Ik had eens een beleidsoverleg met iemand toen ik toch al heel wat jaren als zodanig werkzaam was. Aan het einde kwam ter sprake dat ik ervaringsdeskundige was. De collega zei: ‘o, je bent ervaringsdeskundige, ik dacht dat je gewoon collega was!’”

Volgens Lenneke is ervaringsdeskundigheid meer dan het delen van je eigen ervaring, het gaat ook om verdieping door lectuur/anderen en goed erover kunnen communiceren. “Ik denk bijvoorbeeld dat het schadelijk kan zijn als je als ervaringsdeskundige altijd maar je ervaringen wilt delen. Je moet weten wanneer je het wel en niet kan inzetten; dat is deskundigheid ontwikkelen.” Er is een belangrijk onderscheid tussen een herstelverhaal en het vertellen van je eigen ervaring. “Ik zie dat veel mensen nog geen herstelverhaal kunnen delen. Het wordt meer een lijdensverhaal. Het herstel wordt er dan onderaan in gefrommeld. Ik merk ook dat wanneer ervaringsdeskundigen klaar zijn met hun opleiding stoppen met herstelverhalen schrijven. Het is heel belangrijk om te blijven schrijven en herschrijven. Wat is nou jouw verhaal en, wat ook spannend is, tot welke nieuwe inzichten kom je in een later proces? Dat is toch de waardevolle kennisbron waar we gezamenlijk uit kunnen putten?!”

“Ik was rond 2008 in Nieuw-Zeeland. Daar was ik op een locatie waar alleen ervaringsdeskundigen werkten. Er is wel wat voor te zeggen, persoonlijk voelt het wel fijn nu bij PEERpoint in een team te zitten dat 100% bestaat uit ervaringsdeskundigen, maar ik vind het niet echt nodig. Belangrijker is het dat al die mensen die nu in de zorg werken met zeer uiteenlopend levensontwrichtende bagage die  ervaringskennis meer in willen leren zetten met de focus op herstel.”

Ervaringsdeskundigheid is een competentie die iedereen kan ontwikkelen. Ik denk dat het vanzelfsprekend moet zijn. Luister alsjeblieft naar mij als ik iets zinnigs heb te zeggen over herstel! Gebruik ook de herstelkennis van de mens tegenover je. Durf te voelen wat je hebt meegemaakt, durf te voelen wat de ander meemaakt. Dat doet misschien wel eens pijn, maar het is die moeite zo waard. Mensen herstellen er simpelweg sneller door.”

Heeft Lenneke tips voor beginnende ervaringsdeskundigen die graag willen strijden voor meer ervaringskennis in het GGZ-systeem? “Het is heel belangrijk dat je eerst voldoende praktijkervaring opdoet voordat je in een adviserende rol gaat werken. Met alleen een hbo-niveau hebben, red je het niet. Het is een apart wereldje waar persoonlijke voorkeur onder collega’s onderling soms maakt dat er te weinig gebruik wordt gemaakt van de juiste kennisbron binnen een organisatie. Je moet heel wat bagage hebben, gepokt en gemazeld zijn  Er zijn ervaringsdeskundigen die door zichzelf en de omgeving overvraagd worden, met terugval als gevolg. Werk-gerelateerd ziek geworden zijn is helaas koren op de molen voor het stigma dat ervaringsdeskundige werknemers ‘minder’ zijn dan andere werknemers.”

Wat betreft die praktijkervaring geeft Lenneke als advies mee om heel duidelijk afspraken te maken met de collega’s met wie je als ervaringsdeskundige komt te werken. Bespreek eerlijk vragen en twijfels over de inzet van ervaringsdeskundigen onderling, zo voorkom je teleurstelling. Ervaringsdeskundigen mogen zichzelf ook wel wat tijd gunnen om een eigen stijl te vinden en uit te zoeken welke richting ze op kunnen of willen.

 

Wordt vervolgd.